Helstu upplýsingar
- Verkkaupi: Landsvirkjun
- Staðsetning: milli Hrauneyjafossstöðvar og Sultartangastöðvar, vestan Búðarháls
- Framkvæmdir hófust: síðla árs 2010
- Gangsett: 7. mars 2014
- Afl: 95 MW
- Fallhæð: 40 m, virkjað rennsli 280 m³/s
- Vinnsla: um 600 GWh á ári
- Aðrennslisgöng: um 4 km undir Búðarháls, þversnið um 140 m²
- Inntakslón: Sporðöldulón, myndað með tveimur stíflum
- Stærsti verktaki: Ístak (steypa, gangagröftur og jarðvinna)
Búðarhálsvirkjun
Staðsetning og tilgangur
Búðarhálsstöð stendur á Þjórsár- og Tungnaársvæðinu, milli Hrauneyjafossstöðvar og Sultartangastöðvar, og nýtir 40 m fall sem áður var ónýtt í ánni Köldukvísl vestan Búðarháls.
Forsaga og aðdragandi
Virkjun við Búðarháls hafði lengi verið á teikniborðinu sem rökrétt viðbót við virkjanakeðju svæðisins. Framkvæmdir hófust af fullum þunga síðla árs 2010.
Framkvæmdin
Inntakslónið Sporðöldulón er myndað með tveimur stíflum, annarri í farvegi Köldukvíslar og hinni þvert á frárennsli Hrauneyjafossstöðvar. Úr lóninu liggja um 4 km löng aðrennslisgöng undir Búðarháls að inntaki stöðvarinnar og er þversnið þeirra um 140 m² — með stærstu gangaþversniðum landsins. Ístak var stærsti verktakinn og annaðist steypuvinnu, gangagröft og jarðvinnu.
Rekstur, endurbætur og staða í dag
Stöðin var gangsett 7. mars 2014. Uppsett afl er 95 MW, virkjað rennsli 280 m³/s og árleg vinnsla um 600 GWh. Stöðin er í rekstri Landsvirkjunar.
Þýðing verkefnisins
Búðarhálsstöð fullnýtti fallið milli tveggja eldri stöðva og aðrennslisgöngin — stutt en með risavöxnu þversniði — sýna hvernig íslensk gangagerð hefur lagað sig að ólíkum verkefnum: hér réð vatnsmagnið ferðinni, ekki lengdin.
