Helstu upplýsingar
- Verkkaupi: Landsvirkjun
- Hönnun: Harza Engineering Co. Int., Bandaríkjunum
- Aðalverktaki: Fosskraft
- Framkvæmdatími: júní 1966–1969
- Gangsett: 1969
- Afl: 270 MW
- Fallhæð: 115 m
- Inntakslón: Bjarnalón (um 1 km²)
- Aðrennslisgöng: um 1,5 km, frá vesturenda lónsins að fallpípum
- Mannafli: allt að 800 manns þegar mest var
Búrfellsvirkjun
Staðsetning og tilgangur
Búrfellsvirkjun stendur við Búrfell í Þjórsárdal og var fyrsta stórvirkjun Íslands. Hún var reist af nýstofnaðri Landsvirkjun til að knýja álverið í Straumsvík og markaði upphaf stóriðjustefnunnar.
Forsaga og aðdragandi
Við stofnun Landsvirkjunar 1965 var ákveðið að ráðast í virkjun Þjórsár við Búrfell. Bandaríska verkfræðistofan Harza Engineering annaðist hönnun og framkvæmdir hófust í júní 1966.
Framkvæmdin
Aðalverktakinn var verktakasamsteypan Fosskraft. Vatni er veitt úr Þjórsá í inntakslónið Bjarnalón og þaðan um aðrennslisgöng, um 1,5 km löng, í gegnum fjallið að fallpípum sem flytja vatnið niður í stöðvarhúsið; fallhæðin er 115 m og frárennslið fer í Fossá sem sameinast Þjórsá skammt sunnar. Göngin voru stærsta gangaframkvæmd landsins fram að því og á framkvæmdatímanum unnu allt að 800 manns við verkið.
Rekstur, endurbætur og staða í dag
Stöðin hóf raforkuvinnslu 1969 og er uppsett afl hennar 270 MW. Árið 2018 bættist Búrfellsstöð II við, 100 MW neðanjarðarstöð í Sámsstaðaklifi sem nýtir sama inntakslón og fall, og saman mynda stöðvarnar öflugasta virkjanasvæði Þjórsársvæðisins.
Þýðing verkefnisins
Búrfellsvirkjun var stökkbreyting í íslenskri mannvirkjagerð: fyrsta stórvirkjunin, fyrsta verkefnið sem tengdi orkuvinnslu við stóriðju og skóli heillar kynslóðar í berg- og gangavinnu sem síðar bar uppi jarðgangagerð landsins.
