Helstu upplýsingar
- Byggjendur: Sogsvirkjun — Reykjavíkurbær og ríkið
- Staðsetning: Efra-Sog, milli Þingvallavatns og Úlfljótsvatns
- Gangsett: 6. ágúst 1959
- Afl: 26 MW (tvær Kaplan-vélasamstæður)
- Vinnsla: um 160 GWh á ári
- Aðrennslisgöng: úr Þingvallavatni gegnum Dráttarhlíð í jöfnunarþró ofan stöðvar
- Meðalinnrennsli: um 100 m³/s
- Sérstaða: Yngst Sogsstöðvanna þriggja — með henni lauk virkjun Sogsins
Steingrímsstöð
Staðsetning og tilgangur
Steingrímsstöð er efst Sogsstöðvanna þriggja og nýtir fall Efra-Sogs frá Þingvallavatni niður í Úlfljótsvatn. Hún er yngst stöðvanna í Soginu og lauk með henni virkjun árinnar allrar.
Forsaga og aðdragandi
Eftir að Ljósafossstöð (1937) og Írafossstöð (1953) höfðu beislað neðri hluta Sogsins stóð Efra-Sog eftir. Reykjavíkurbær og ríkið, sem saman stóðu að Sogsvirkjun, réðust í lokaáfangann á sjötta áratugnum.
Framkvæmdin
Vatnsvegur stöðvarinnar er um margt sérstakur: aðrennslisgöng voru grafin úr Þingvallavatni sjálfu í gegnum Dráttarhlíð, hálsinn sem skilur að Þingvallavatn og Úlfljótsvatn, og liggja þau í opna jöfnunarþró ofan við stöðvarhúsið. Við útfall Þingvallavatns var jafnframt reist stíflumannvirki til að stýra rennsli úr vatninu. Gangagerðin gegnum Dráttarhlíð var meðal fyrstu meiri háttar vatnsvegaganga landsins.
Rekstur, endurbætur og staða í dag
Stöðin var gangsett 6. ágúst 1959. Uppsett afl er 26 MW í tveimur Kaplan-vélasamstæðum og árleg vinnsla um 160 GWh; meðalinnrennsli úr Þingvallavatni er um 100 m³/s. Stöðin er í dag hluti af aflstöðvakerfi Landsvirkjunar og enn í fullum rekstri.
Þýðing verkefnisins
Með Steingrímsstöð lauk virkjun Sogsins, fyrsta stórvirkjanakerfis landsins, og gangagerðin gegnum Dráttarhlíð bætti mikilvægum kafla við unga jarðgangasögu Íslands á undan stórframkvæmdum næstu áratuga.
